Ana Sayfa Balık Avı Rehberi Balık Türleri Maskeli Yengeç “Calappa Granulata”

Maskeli Yengeç “Calappa Granulata”

591
0
Paylaş

“Calappa Granulata”

Literatürde , Üçgen Yengeç olarak da bilinen Maskeli Yengeç (Calappa Granulata) 1958 yılında Saros Körfezinde trol avcıları tarafından yakalandığında incelenmeye başlanmış. Genelde okyanuslarda görülmesine rağmen Ege Denizinde yayılış göstermiş ve ilk defa bu kadar kuzey de görülmüş.

Dr. Ülker Nalbandoğlu tarafından 1958 yılındaki Et ve Balık kurumunun yayınladığı aylık dergide detaylı anlatılmış. Şimdi yayınlanan bu sayıyı sizler için yazıyorum.

“Atlantik, Pasifik ve Hint Okyanusu sahillerinden maada Akdenize de girerek, bu denizin batısından doğusuna kadar, bilhassa güney sahillerinde ve kuzeyde Adriyatik’e kadar uzanan bu yengeçlerin Kuzey Ege’de Saros körfezinde trol çeken balıkçılarımız tarafından ilk defa bulunuşu, yerinde bir hayret uyandırmıştır. Çünkü şimdiye kadar mıntıkamızda ancak Rodos sahillerinden tanınan bu yengeç, Ege denizindeki yayılış sahasını genişleterek kuzeyde Saros körfezine kadar gelmiş bulunmaktadır.

Sistematik bakımından BRACHYUR‘larım OXYSTOMATA subtribusuna yerleştirilmiş olan bu yengeçler, ağızlarının kare şeklini kaybederek ileriye doğru uzanan bir üçgen teşkil etmeleriyle, diğer Brahiur lardan kolayca ayrılmaktadırlar.

Oksistomat yengeçlerden literatürde DAİREVİ veya TOP şeklinde yengeçler, KUTU veya MASKELİ YENGEÇ, Shame-faced diye bahsedilmektedir. Şimdiye kadar sularımızda ilk defa rastlanan bu yengece ben de, gayet geniş ve cüsseli olan kıskaçlarını bir maske gibi önlerinde tutarak yüzlerini örtmelerinden dolayı türkne olarak, MASKELİ YENGEÇ adıyla anılmalarını uygun buldum.

İlginizi Çekebilir:  Ankara Çamur Balığı

maskeli-yengeç-gezginavci-01

Balıkçılarımızın ve bilhassa Çanakkale Rasat İstasyonu, Gezer motörü kaptanı SALİH GÜLTEKİN’in büyük bir merakla üzerinde durarak ismini öğrenmek istediği bu yengeç, bizim için de çok enteresandır. Çalışmalarımıza karşı olan rahsî alâkalarından dolayı adları geçenlere bilhassa teşekkür ederiz.

maskeli-yengeç-gezginavci-02

Kumlu ve çakıllı alanlarda yaşayan bu yengeçler, kum parçacıkları ile kirlenmemek, solungaçlarını temiz tutmak ve su cereyanlarında emin bir şekilde yaşayabilmek için, gayet güzel bir şekilde muhite uymuş bulunmaktadırlar. Öyle ki, çok geniş olan kıskaçların istirahat halinde iken dikey vaziyette ve karapaksa tamamen yapışık olarak maske gibi önlerinde tutarlar. Bu esnada solunumları için lâzım olan suyu solungaç boşluklarına temiz bir şekilde göndermek maksadıyla kıskaçlarının üst tarafındaki sivri dişlerle, karapaks kenarındaki kılları mükemmel bir filtre olarak kullanmaktadırlar. Bu sayede su cereyanları ile beraber gelen kum, çakıl ve diğer yabancı cisimleri de süzmektedirler. Kanallar vasıtasiyle vücuda giren su, solungaçlardan geçtikten sonra öne doğru gelir ve hayvanın ortasında ve alın bölgesindeki çıkıntının (Rostrum) altında bulunan kanalların deliklerinden dışarıya çıkar.

maskeli-yengeç-gezginavci-03
Maskeli Yengeç Önden Görünüş

Aşağıda sistematik karakterlerinden bahsedeceğim. Calappa grarıulatalar tropik mıntıkalarda ve sıcak suhunetli denizlerde yayılmışlardır. Karapakslarmın ön kenarı alnın (Frontal) arkasından sonra ince çizgiler ihtiva etmekte olup, bu çizgiler yan taraflarda daha iyi bir şekilde görülerek arkaya doğru gittikçe kaybolmaktadırlar. Bu incecik çizgilerden manada gayet derin ve bariz görülen çukurluklar da vardır ki, hayvan bunlarla âdeta bölmelere ayrılmış olarak görülmektedir. Vücudü kaplamış olan tüberküller enine ve boyuna olan ince çizgiler vasıtasiyle gayetgüzel bir şekilde ayrılmışlardır. Bu tüberküller karapak’s ve kıskaçların üzerinde daha bariz bir şekilde görülmektedir. Karapakslarının arka kenarları kanat şeklinde genişlemekte olup, öne doğru yassılaşan 6-7 diken şeklinde sertleşmiş dilimler ihtiva etmektedir. Rostrumları iki lopludur. Birinci yürüme ayağının kıskaçları büyüktür. İç yüzleri yassıdır. Bu yürüme ayakları, birbirlerine eklemlerle bağlı beş parçadan ibarettir. Ayak kaidesinden itibaren sayacak olursak 3’üncü parçanın kanat gibi genişleyen ön uç kenarında 4 kuvvetli diken mevcuttur. 4’üncü parça ise (Bilek) bir üçgen şeklindedir. Pens taşıyan 5’inci parçanın (el) üst kenarı 4-5 keskin, 2-3 yuvarlak diş ihtiva etmektedir. Pensi teşkil eden parmaklar sağ kolda (Kırıcı) daha kuvvetlidir. Bu kolda hareket eden parmağın kaidesinde 2 büyük tüberkül vardır ki, biri üst kenarda yassı ve üzeri tüylü, diğeri altta yumru şeklinde olup, kaideye doğru hafifçe kıvrıktır. Bu parmak hafif yassı dişlidir. Bu kolun sabit parmağında dişler yassı ve kuvvetli olup, kaidesinde de dışa doğru bir yumru bulunmaktadır. Sol kolda (Tutucu ve kesici) parmaklar birbirleriyle sıkıca temasta olup, oldukça keskin muntazam dişleri ihtiva ederler. Bu kolun hareket eden parmağı sağdakine nazaran daha zayıftır.

İlginizi Çekebilir:  Karadeniz'de Hangi Balıkları Bulabiliriz?

Kıskaçlardan sonra gelen yürüme ayakları zayıf ve yan taraflarından yassılaşmışlardır. Bunlarda parmaklar daha düz ve bir evvelki parçadan daha uzuncadır. Yürüme ayakları karapaks altında bükülmüş bir halde saklanmaktadırlar. Son yürüme ayağı yüzme işini de görmektedir.

maskeli-yengeç-gezginavci-04
Maskeli Yengeç Alttan Görünüş

Abdomen erkek ve dişilerde dardır. Bilhassa erkeklerde abdomenin son parçası oldukça büyük ve üçgen şeklindedir. Dişilerde abdomen 7 segment ihtiva ettiği halde, erkeklerde 3, 4 ve 5’inci segmentlerin birleşmelerinden dolayı 5 segmentlidir. Bir erkeğin uzunluğu 53 mm., genişliği arkada 67 mm.’dir. Ergin bir dişinin uzunluğu 70 mm., genişliği 88 mm.’dir. Bu hayvana şimdiye kadar 30-150 metre derinliklerde rastlanmıştır. Meridional bölgede yaşıyan fertler daha küçük gözükürler. Tüberkülleri daha kuvvetlidir. Saros körfezinden elimize geçen bu ferd dişi olup, umumî görünüş rengi sarıdır. Üzerinde kırmızı tüberküller bulunmaktadır.

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here